Điểm tin pháp luật Việt Nam tuần 20–26/7/2026: Nhiều thay đổi quan trọng về đăng ký doanh nghiệp, thuế và đầu tư

Trong tuần vừa rồi, nhiều văn bản pháp luật mới đã được ban hành hoặc bắt đầu có hiệu lực, tập trung vào các lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, chủ sở hữu hưởng lợi, xử phạt vi phạm, quản lý thuế, ngoại hối, xuất nhập khẩu và hồ sơ có yếu tố nước ngoài.

Đây là những thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp đang hoạt động, doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư, tổ chức xuất nhập khẩu và các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán – thuế – pháp lý doanh nghiệp.

BN Consulting tổng hợp những nội dung đáng chú ý như sau.

1. Giới hạn thời gian tạm ngừng kinh doanh liên tiếp không quá 24 tháng

Một trong những thay đổi quan trọng nhất trong tuần là Nghị định 296/2026/NĐ-CP của Chính phủ, ban hành và có hiệu lực từ ngày 23/7/2026, sửa đổi quy định về đăng ký doanh nghiệp.

Theo quy định mới:

Mỗi lần doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh không quá 12 tháng;
Tổng thời gian tạm ngừng kinh doanh liên tiếp không được vượt quá 24 tháng;
Thời gian doanh nghiệp đã tạm ngừng trước ngày 23/7/2026 vẫn được tính vào tổng thời gian tạm ngừng liên tiếp;
Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày hết thời hạn tạm ngừng, người đại diện theo pháp luật phải xác nhận việc tiếp tục hoạt động trở lại trên hệ thống đăng ký doanh nghiệp.

Trường hợp doanh nghiệp không xác nhận hoạt động trở lại, cơ quan đăng ký kinh doanh có thể yêu cầu doanh nghiệp báo cáo, phối hợp với cơ quan thuế để kiểm tra tình trạng hoạt động và thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Quy định mới ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp đang lựa chọn phương án “ngủ đông” bằng cách gia hạn tạm ngừng từng năm.

Doanh nghiệp không còn có thể tạm ngừng liên tục trong thời gian dài 5–10 năm như trước đây. Sau thời gian tối đa 24 tháng liên tiếp, doanh nghiệp cần lựa chọn một trong các phương án:

Hoạt động kinh doanh trở lại;
Rà soát và thay đổi mô hình hoạt động;
Hoàn tất nghĩa vụ kế toán, thuế để thực hiện thủ tục giải thể.

Các doanh nghiệp đang tạm ngừng nên kiểm tra ngay ngày bắt đầu tạm ngừng liên tiếp, tránh để quá thời hạn nhưng không có phương án xử lý.

2. Siết chặt việc kê khai chủ sở hữu hưởng lợi

Nghị định 296/2026/NĐ-CP cũng quy định chi tiết hơn về việc xác định và kê khai chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp.

Chủ sở hữu hưởng lợi được xác định theo thứ tự ưu tiên sau:

Xác định theo tỷ lệ sở hữu

Cá nhân trực tiếp, gián tiếp hoặc kết hợp cả hai hình thức sở hữu từ 25% vốn điều lệ hoặc 25% cổ phần có quyền biểu quyết trở lên có thể được xác định là chủ sở hữu hưởng lợi.

Doanh nghiệp không chỉ kiểm tra thành viên hoặc cổ đông trực tiếp mà phải rà soát toàn bộ chuỗi sở hữu, kể cả trường hợp thành viên hoặc cổ đông là tổ chức.

Xác định theo quyền kiểm soát thực tế

Trường hợp không xác định được theo tỷ lệ sở hữu, doanh nghiệp phải xem xét cá nhân có quyền kiểm soát thực tế đối với các vấn đề quan trọng như:

Bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm người quản lý;
Sửa đổi điều lệ;
Thay đổi cơ cấu tổ chức;
Quyết định chính sách tài chính và đầu tư;
Tổ chức lại hoặc giải thể doanh nghiệp.

Xác định người quản lý có quyền hạn cao nhất

Nếu vẫn không xác định được chủ sở hữu hưởng lợi theo hai tiêu chí trên, doanh nghiệp phải kê khai người quản lý cấp cao có quyền hạn lớn nhất thay mặt doanh nghiệp.

Ảnh hưởng thực tế

Quy định mới đặc biệt quan trọng đối với:

Doanh nghiệp có nhiều tầng công ty mẹ – công ty con;
Doanh nghiệp có thành viên, cổ đông là tổ chức;
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài;
Doanh nghiệp có thỏa thuận ủy thác hoặc đứng tên hộ;
Doanh nghiệp thực hiện giao dịch ngân hàng, vay vốn hoặc chuyển tiền quốc tế.

Doanh nghiệp cần bảo đảm thông tin chủ sở hữu hưởng lợi kê khai với cơ quan đăng ký kinh doanh thống nhất với hồ sơ ngân hàng, hồ sơ đầu tư và hồ sơ phòng, chống rửa tiền.

3. Không được đứng tên góp vốn thay người khác

Quy định mới nhấn mạnh chủ sở hữu, thành viên và cổ đông phải thực hiện đúng nghĩa vụ góp vốn và không được đứng tên thay người khác để góp vốn vào doanh nghiệp.

Điều này nhằm hạn chế tình trạng cá nhân đứng tên trên giấy tờ nhưng người sở hữu hoặc kiểm soát thực tế lại là người khác.

Doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu không rõ ràng, thỏa thuận đứng tên hộ hoặc ủy thác góp vốn cần rà soát lại toàn bộ hồ sơ, bao gồm:

Chứng từ góp vốn;
Hợp đồng chuyển nhượng;
Sổ đăng ký thành viên;
Sổ đăng ký cổ đông;
Thỏa thuận ủy quyền hoặc thỏa thuận kiểm soát;
Hồ sơ xác định nguồn tiền góp vốn.

4. Tăng yêu cầu xác thực điện tử khi ủy quyền làm thủ tục

Đối với một số thủ tục đăng ký doanh nghiệp quan trọng, cả người ủy quyền và người được ủy quyền phải thực hiện xác thực điện tử.

Các thủ tục thuộc nhóm này có thể bao gồm:

Thành lập doanh nghiệp;
Thay đổi người đại diện theo pháp luật;
Thay đổi chủ sở hữu hoặc thành viên công ty;
Thay đổi cổ đông sáng lập;
Thay đổi cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài;
Thay đổi chủ doanh nghiệp tư nhân;
Thay đổi thành viên hợp danh.

Doanh nghiệp và đơn vị dịch vụ cần chuẩn bị tài khoản định danh điện tử, thông tin căn cước và phương thức xác thực phù hợp trước khi nộp hồ sơ.

Việc sử dụng mẫu ủy quyền giấy nhưng không hoàn tất bước xác thực điện tử có thể khiến hồ sơ không được tiếp nhận hoặc phải bổ sung.

5. Tăng mức xử lý đối với hành vi kê khai sai hồ sơ doanh nghiệp

Nghị định 288/2026/NĐ-CP, ban hành và có hiệu lực từ ngày 21/7/2026, sửa đổi quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư.

Các hành vi được tăng cường kiểm soát gồm:

Kê khai không trung thực hoặc không chính xác trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp;
Kê khai sai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi;
Chậm đăng ký hoặc thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp;
Không bổ sung thông tin chủ sở hữu hưởng lợi theo quy định;
Không lưu giữ đầy đủ sổ đăng ký thành viên, cổ đông và hồ sơ quản trị;
Không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ thông tin theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Việc kê khai chủ sở hữu hưởng lợi từ nay không chỉ là yêu cầu hành chính mà còn gắn với rủi ro xử phạt độc lập.

Doanh nghiệp cần hạn chế tình trạng sử dụng thông tin cũ, kê khai theo hồ sơ mẫu hoặc kê khai theo người đứng tên mà không kiểm tra chủ sở hữu và người kiểm soát thực tế.

6. Bổ sung chế tài về cung cấp thông tin cho cơ quan thuế

Nghị định 291/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 21/7/2026, bổ sung quy định xử phạt đối với hành vi không cung cấp, cung cấp chậm, không đầy đủ hoặc không chính xác thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế.

Quy định này tập trung vào các yêu cầu cung cấp thông tin phục vụ:

Quản lý thuế;
Trao đổi thông tin thuế quốc tế;
Thực hiện điều ước và thỏa thuận quốc tế về thuế;
Kiểm tra giao dịch có yếu tố xuyên biên giới.

Nhóm doanh nghiệp chịu tác động đáng chú ý gồm:

Doanh nghiệp có giao dịch liên kết;
Doanh nghiệp có công ty mẹ hoặc chủ sở hữu ở nước ngoài;
Doanh nghiệp vay vốn nước ngoài;
Doanh nghiệp nhận vốn đầu tư hoặc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài;
Tổ chức nắm giữ thông tin liên quan đến giao dịch của người nộp thuế.

Việc doanh nghiệp nên thực hiện

Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình tiếp nhận và xử lý công văn của cơ quan thuế, bao gồm:

Ghi nhận ngày nhận văn bản;
Xác định thời hạn phản hồi;
Phân công người phụ trách;
Kiểm tra tính đầy đủ và thống nhất của dữ liệu;
Lưu hồ sơ đã cung cấp và bằng chứng gửi cơ quan thuế.

Không nên gửi thông tin từng phần hoặc chưa được đối chiếu, vì nội dung không đầy đủ hoặc không chính xác cũng có thể phát sinh rủi ro xử lý.

7. Tăng minh bạch thông tin trong phòng, chống rửa tiền

Nghị quyết 66.23/2026/NQ-CP, có hiệu lực từ ngày 24/7/2026, bổ sung cơ chế tạm thời liên quan đến phòng, chống rửa tiền và chủ sở hữu hưởng lợi.

Quy định mới làm rõ hơn các vấn đề:

Cá nhân cuối cùng sở hữu hoặc kiểm soát doanh nghiệp;
Sở hữu trực tiếp và sở hữu gián tiếp;
Nhóm người có quan hệ hoặc có thỏa thuận cùng sở hữu;
Quyền kiểm soát thực tế;
Người quản lý cấp cao trong trường hợp không xác định được chủ sở hữu cuối cùng;
Tần suất cập nhật thông tin khách hàng theo mức độ rủi ro.

Các ngân hàng và tổ chức tài chính có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thêm:

Sơ đồ cơ cấu sở hữu;
Hồ sơ của cá nhân sở hữu cuối cùng;
Nguồn tiền và mục đích giao dịch;
Thỏa thuận ủy quyền hoặc ủy thác;
Hồ sơ người quản lý cấp cao.

Doanh nghiệp cần bảo đảm dữ liệu cung cấp cho ngân hàng không mâu thuẫn với thông tin đã kê khai tại cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan đầu tư.

8. Phân cấp một số thủ tục quản lý ngoại hối

Thông tư 17/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước bắt đầu có hiệu lực từ ngày 25/7/2026.

Thông tư sửa đổi nhiều quy định liên quan đến:

Vay nước ngoài;
Phát hành trái phiếu quốc tế;
Cho vay ra nước ngoài;
Đầu tư gián tiếp ra nước ngoài;
Mở tài khoản ngoại tệ tại nước ngoài;
Thu hồi nợ bảo lãnh đối với người không cư trú.

Một số thẩm quyền được phân cấp từ cơ quan trung ương của Ngân hàng Nhà nước về Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực, tùy theo loại giao dịch, giá trị giao dịch và địa bàn doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có khoản vay nước ngoài hoặc giao dịch ngoại hối cần kiểm tra lại cơ quan tiếp nhận hồ sơ, tránh sử dụng địa chỉ nộp hoặc quy trình cũ.

9. Quy định mới về quản lý ngoại thương và xuất nhập khẩu

Nghị định 292/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 22/7/2026 và có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, thay thế Nghị định 69/2018/NĐ-CP.

Nghị định điều chỉnh các hoạt động:

Xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép hoặc điều kiện;
Tạm nhập, tái xuất;
Tạm xuất, tái nhập;
Chuyển khẩu;
Quá cảnh;
Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu.

Một điểm đáng chú ý là bổ sung quy định liên quan đến hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bằng lao động cưỡng bức.

Doanh nghiệp nhập khẩu không chỉ cần kiểm tra mã HS và điều kiện hàng hóa mà còn phải tăng cường thẩm tra nhà cung cấp, nguồn gốc sản xuất và chuỗi cung ứng.

Cùng thời điểm, Thông tư 41/2026/TT-BCT cũng sẽ có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, quy định danh mục một số hàng hóa và phế liệu tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất và chuyển khẩu.

10. Apostille có thể thay thế hợp pháp hóa lãnh sự trong một số trường hợp

Nghị định 293/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 23/7/2026 và có hiệu lực từ ngày 11/9/2026, quy định việc thực hiện Công ước Apostille tại Việt Nam.

Apostille là chứng nhận xác nhận nguồn gốc của giấy tờ công, chữ ký, tư cách của người ký và con dấu trên tài liệu.

Trong trường hợp Việt Nam và quốc gia cấp giấy tờ cùng áp dụng Công ước Apostille, chứng nhận Apostille có thể thay thế thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự nhiều bước.

Quy định này có thể ảnh hưởng đến các hồ sơ:

Thành lập doanh nghiệp có vốn nước ngoài;
Góp vốn, mua cổ phần;
Thực hiện dự án đầu tư;
Xin giấy phép lao động;
Xin visa và thẻ tạm trú;
Sử dụng bằng cấp, lý lịch tư pháp hoặc giấy xác nhận kinh nghiệm nước ngoài.

Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên mặc định mọi giấy tờ có Apostille đều được tự động chấp nhận tại Việt Nam.

Vẫn phải kiểm tra:

Quốc gia cấp tài liệu có thuộc phạm vi áp dụng với Việt Nam hay không;
Loại tài liệu có thuộc phạm vi Công ước hay không;
Có phải dịch thuật, công chứng hoặc chứng thực tại Việt Nam hay không;
Cơ quan tiếp nhận có yêu cầu về thời hạn tài liệu hay không.

11. Chưa ghi nhận thay đổi đáng kể về chế độ kế toán và hóa đơn điện tử

Trong giai đoạn từ ngày 20/7/2026 đến ngày 26/7/2026, chưa ghi nhận thay đổi đáng kể trực tiếp đối với:

Chế độ kế toán doanh nghiệp;
Hệ thống tài khoản kế toán;
Chuẩn mực kế toán;
Mẫu báo cáo tài chính;
Quy trình phát hành, điều chỉnh hoặc thay thế hóa đơn điện tử.

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần chú ý đến quy định mới về trách nhiệm cung cấp thông tin cho cơ quan thuế và việc đồng bộ dữ liệu giữa hồ sơ kế toán, hóa đơn, ngân hàng và đăng ký doanh nghiệp.

12. Chưa ghi nhận thay đổi trực tiếp về lao động và giấy phép lao động

Trong tuần, chưa ghi nhận văn bản mới có thay đổi trực tiếp đáng kể về:

Hợp đồng lao động;
Tiền lương;
Bảo hiểm xã hội;
Nội quy lao động;
Điều kiện cấp giấy phép lao động;
Visa và thẻ tạm trú.

Tuy nhiên, quy định về Apostille sẽ tác động gián tiếp đến việc chuẩn bị giấy tờ nước ngoài trong hồ sơ giấy phép lao động và visa từ ngày 11/9/2026.

Doanh nghiệp cần chủ động thực hiện những gì?

Từ các thay đổi pháp luật nêu trên, BN Consulting khuyến nghị doanh nghiệp ưu tiên thực hiện các công việc sau:

Kiểm tra tổng thời gian tạm ngừng kinh doanh liên tiếp và chuẩn bị phương án trước khi đủ 24 tháng.
Rà soát, cập nhật thông tin chủ sở hữu hưởng lợi và sơ đồ cơ cấu sở hữu.
Đối chiếu thông tin giữa hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, hồ sơ đầu tư, hồ sơ ngân hàng và hồ sơ thuế.
Cập nhật mẫu ủy quyền và chuẩn bị điều kiện xác thực điện tử khi làm thủ tục đăng ký doanh nghiệp.
Kiểm tra sổ đăng ký thành viên, cổ đông, chứng từ góp vốn và các thỏa thuận kiểm soát.
Thiết lập quy trình tiếp nhận và phản hồi công văn của cơ quan thuế.
Rà soát cơ quan tiếp nhận hồ sơ đối với khoản vay nước ngoài và giao dịch ngoại hối.
Chuẩn bị cập nhật hồ sơ xuất nhập khẩu trước ngày 5/9/2026.
Cập nhật quy trình Apostille, hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật trước ngày 11/9/2026.

BN Consulting đồng hành cùng doanh nghiệp

Các quy định mới trong tuần cho thấy xu hướng quản lý đang chuyển mạnh theo hướng minh bạch chủ sở hữu thực tế, liên thông dữ liệu, tăng xác thực điện tử và kiểm soát chặt tình trạng hoạt động của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mà cần rà soát đồng bộ hồ sơ pháp lý, kế toán, thuế, ngân hàng, đầu tư và quản trị nội bộ.

BN Consulting cung cấp dịch vụ tư vấn và thực hiện thủ tục về:

Kế toán và kê khai thuế;
Rà soát, hoàn thiện sổ sách;
Thành lập và thay đổi đăng ký doanh nghiệp;
Tạm ngừng, khôi phục và giải thể doanh nghiệp;
Hồ sơ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài;
Thủ tục đầu tư và dự án đầu tư;
Giấy phép lao động, visa và hồ sơ pháp lý liên quan.

Doanh nghiệp cần kiểm tra tình trạng pháp lý hoặc đánh giá ảnh hưởng của các quy định mới có thể liên hệ BN Consulting để được tư vấn theo từng hồ sơ cụ thể.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tổng hợp và tham khảo. Khi áp dụng cho từng trường hợp cụ thể, doanh nghiệp cần kiểm tra toàn văn, phụ lục và quy định chuyển tiếp của từng văn bản.

Menu đầu trang