Đối với các chủ doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và doanh nghiệp mới thành lập tại Việt Nam, việc quản lý chi phí nhân sự và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế luôn là một bài toán hóc búa. Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ tiền lương, tiền công không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập thực tế của người lao động mà còn là trách nhiệm pháp lý quan trọng của tổ chức chi trả thu nhập. Bước sang năm 2026, với những dự kiến thay đổi lớn về Luật Thuế TNCN, đặc biệt là việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh và các bậc thuế trong biểu thuế lũy tiến từng phần, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật thông tin để chuẩn bị tốt cho công tác nhân sự cũng như quá trình quyết toán thuế & hoàn thuế TNCN cho người lao động vào cuối kỳ.
Điểm mới dự kiến trong cách tính thuế TNCN năm 2026
Trước khi đi sâu vào chi tiết, doanh nghiệp cần lưu ý rằng các nội dung phân tích dưới đây dựa trên các đề xuất sửa đổi Luật Thuế TNCN mới nhất hướng đến năm 2026 nhằm phù hợp với biến động giá cả và mức sống thực tế. Đối tượng áp dụng chính là cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công và các doanh nghiệp, tổ chức thực hiện khấu trừ thuế tại nguồn. Do quy định pháp luật có thể được điều chỉnh tùy thuộc vào thời điểm Quốc hội thông qua chính thức, doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ các văn bản quy phạm pháp luật áp dụng tại đúng thời điểm thực hiện thực tế.
Thay đổi về mức giảm trừ gia cảnh (Giả định)
Trong nhiều năm qua, mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) cố định ở mức 11 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế và 4,4 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc. Trước áp lực của lạm phát và chi phí sinh hoạt gia tăng tại các đô thị lớn, dự kiến năm 2026 sẽ áp dụng mức GTGC mới cao hơn đáng kể:
- Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: Tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên mức giả định là 15 triệu đồng/tháng (tương đương 180 triệu đồng/năm).
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: Tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng lên mức giả định là 6 triệu đồng/tháng (tương đương 72 triệu đồng/năm).
Sự điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính đáng kể cho người lao động có thu nhập trung bình, giúp họ có thêm tích lũy và an tâm cống hiến cho doanh nghiệp.
Biểu thuế lũy tiến từng phần mới
Bên cạnh việc tăng mức giảm trừ gia cảnh, cơ cấu các bậc thuế trong biểu thuế lũy tiến từng phần cũng được đề xuất điều chỉnh theo hướng nới rộng khoảng cách giữa các bậc thu nhập chịu thuế. Việc này giúp giảm thuế suất thực tế cho các nhóm thu nhập phổ thông, đảm bảo tính công bằng xã hội và khuyến khích người lao động nâng cao năng suất làm việc.
So sánh chi tiết mức thuế TNCN năm 2025 và năm 2026
Để giúp các chủ doanh nghiệp và hộ kinh doanh hình dung rõ nét hơn về sự thay đổi, dưới đây là bảng so sánh các thông số cốt lõi giữa năm 2025 (quy định hiện hành) và năm 2026 (theo kịch bản giả định mới):
Về mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế:
- Năm 2025: 11.000.000 VND/tháng (132.000.000 VND/năm).
- Năm 2026 (Giả định): 15.000.000 VND/tháng (180.000.000 VND/năm).
Về mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc:
- Năm 2025: 4.400.000 VND/tháng (52.800.000 VND/năm).
- Năm 2026 (Giả định): 6.000.000 VND/tháng (72.000.000 VND/năm).
Về ngưỡng thu nhập bắt đầu phải nộp thuế (đối với cá nhân độc thân, không có người phụ thuộc, sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc):
- Năm 2025: Thu nhập trên 11.000.000 VND/tháng bắt đầu phát sinh thuế TNCN.
- Năm 2026 (Giả định): Thu nhập trên 15.000.000 VND/tháng mới bắt đầu phát sinh thuế TNCN.
Sự thay đổi này giúp ngưỡng chịu thuế được nâng lên, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ giảm bớt được số lượng nhân sự thuộc diện phải khấu trừ thuế hàng tháng, từ đó đơn giản hóa phần nào công tác hành chính và kế toán nhân sự.
Hướng dẫn từng bước tính thuế TNCN năm 2026 (Kèm ví dụ thực tế)
Công thức tính thuế TNCN cơ bản đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công vẫn được áp dụng theo nguyên tắc:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - Các khoản giảm trừ
Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất tương ứng theo từng bậc lũy tiến
Để hiểu rõ cách vận hành của công thức này dưới quy định mới năm 2026, hãy cùng phân tích một ví dụ thực tế sau:
Thông tin giả định của người lao động:
- Ông Nguyễn Văn A là nhân viên chính thức tại một doanh nghiệp công nghệ mới thành lập.
- Thu nhập từ tiền lương chịu thuế trong tháng của ông A là 35.000.000 VND.
- Ông A đăng ký giảm trừ gia cảnh cho 02 người phụ thuộc (con nhỏ và mẹ già) hợp lệ.
- Khoản đóng bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN) hàng tháng của ông A là 2.100.000 VND.
- Trong tháng, ông A không có các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo hay quỹ hưu trí tự nguyện khác.
Bước 1: Xác định Thu nhập chịu thuế
Thu nhập chịu thuế là tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công mà người lao động nhận được từ người sử dụng lao động trong kỳ tính thuế, không bao gồm các khoản phụ cấp, trợ cấp được miễn thuế theo quy định pháp luật hiện hành.
Thu nhập chịu thuế của ông A = 35.000.000 VND
Bước 2: Tính tổng các khoản giảm trừ (Theo giả định năm 2026)
Các khoản giảm trừ bao gồm giảm trừ gia cảnh cho bản thân, giảm trừ cho người phụ thuộc và các khoản bảo hiểm bắt buộc:
- Giảm trừ gia cảnh cho bản thân ông A: 15.000.000 VND.
- Giảm trừ cho 02 người phụ thuộc: 2 x 6.000.000 = 12.000.000 VND.
- Bảo hiểm bắt buộc trích nộp: 2.100.000 VND.
Tổng các khoản giảm trừ = 15.000.000 + 12.000.000 + 2.100.000 = 29.100.000 VND
Bước 3: Xác định Thu nhập tính thuế
Thu nhập tính thuế là phần thu nhập còn lại sau khi lấy thu nhập chịu thuế trừ đi tổng các khoản giảm trừ:
Thu nhập tính thuế = 35.000.000 - 29.100.000 = 5.900.000 VND
Bước 4: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần để tính số thuế phải nộp
Với mức thu nhập tính thuế là 5.900.000 VND, mức thuế phải nộp của ông A được chia theo các bậc thuế như sau (giả định áp dụng biểu thuế lũy tiến hiện hành):
- Bậc 1: Thu nhập tính thuế đến 5.000.000 VND, thuế suất 5%.
Số thuế bậc 1 = 5.000.000 x 5% = 250.000 VND. - Bậc 2: Thu nhập tính thuế từ trên 5.000.000 VND đến 10.000.000 VND (phần thu nhập thuộc bậc này của ông A là 900.000 VND), thuế suất 10%.
Số thuế bậc 2 = 900.000 x 10% = 90.000 VND.
Tổng số thuế TNCN tạm tính trong tháng của ông A = 250.000 + 90.000 = 340.000 VND
So sánh nhanh với năm 2025: Nếu áp dụng quy định cũ của năm 2025 (giảm trừ bản thân 11 triệu VND, giảm trừ 2 người phụ thuộc là 8,8 triệu VND), tổng giảm trừ của ông A chỉ là 21.900.000 VND. Khi đó, thu nhập tính thuế là 13.100.000 VND, và số thuế TNCN phải nộp lên đến 1.215.000 VND. Như vậy, chính sách mới năm 2026 giúp ông A tiết kiệm được tới 875.000 VND mỗi tháng, góp phần nâng cao đời sống rõ rệt.
Những sai sót thường gặp khi quyết toán thuế & hoàn thuế TNCN
Trong quá trình vận hành, do hạn chế về nhân sự chuyên trách, các doanh nghiệp mới thành lập và hộ kinh doanh thường tự thực hiện hoặc giao cho kế toán nội bộ kiêm nhiệm xử lý hồ sơ thuế. Việc thiếu kinh nghiệm thực tế rất dễ dẫn đến những sai sót không đáng có khi làm quyết toán thuế & hoàn thuế TNCN:
- Đăng ký người phụ thuộc muộn hoặc thiếu chứng từ hợp lệ: Nhiều doanh nghiệp chỉ khai báo giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc khi lập tờ khai quyết toán năm mà quên đăng ký mã số thuế cho người phụ thuộc ngay từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Ngoài ra, việc thiếu các giấy tờ chứng minh mối quan hệ nhân thân theo quy định cũng dẫn đến việc bị cơ quan thuế từ chối khoản giảm trừ này khi thực hiện thanh kiểm tra.
- Nhầm lẫn giữa các khoản phụ cấp được miễn thuế và chịu thuế: Việc không phân định rõ ràng các khoản chi như tiền ăn giữa ca, phụ cấp điện thoại, trang phục, hoặc tiền tăng ca ban đêm... dẫn đến tính toán sai lệch thu nhập chịu thuế, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động hoặc làm tăng rủi ro bị truy thu thuế của doanh nghiệp.
- Nhận ủy quyền quyết toán thuế sai đối tượng: Doanh nghiệp chỉ được nhận ủy quyền quyết toán thay cho những cá nhân lao động có thu nhập duy nhất tại doanh nghiệp hoặc có thêm thu nhập vãng lai ở nơi khác nhưng đã được khấu trừ 10% và không có yêu cầu quyết toán đối với phần thu nhập đó. Việc nhận ủy quyền sai đối tượng (ví dụ nhân sự làm việc tại hai nơi song song trong năm) là vi phạm quy định pháp luật về thuế.
- Chậm trễ trong khâu lập và nộp hồ sơ quyết toán: Việc chậm nộp tờ khai quyết toán năm không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ quyết toán thuế & hoàn thuế TNCN của cá nhân người lao động mà còn khiến doanh nghiệp đối mặt với các chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc từ cơ quan quản lý thuế.
Giải pháp quản lý thuế hiệu quả cho doanh nghiệp cùng BN Consulting
Việc nắm vững công thức tính thuế TNCN và chủ động cập nhật những thay đổi về chính sách giảm trừ gia cảnh trong năm 2026 là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp xây dựng chính sách lương thưởng tối ưu, tạo động lực làm việc cho nhân viên. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh hay startup, việc dành quá nhiều thời gian cho các thủ tục hành chính phức tạp có thể làm phân tán nguồn lực tập trung cho hoạt động kinh doanh cốt lõi.
Thấu hiểu những khó khăn đó, BN Consulting cung cấp gói dịch vụ Kế toán & thuế chuyên nghiệp, toàn diện giúp doanh nghiệp giải quyết triệt để mọi vướng mắc pháp lý:
- Tư vấn và thiết lập hệ thống bảng lương, BHXH và thuế TNCN chuẩn xác theo đúng quy định pháp luật hiện hành tại từng thời điểm.
- Hỗ trợ thực hiện nhanh chóng các thủ tục đăng ký mã số thuế cá nhân, đăng ký người phụ thuộc và kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ chứng minh đi kèm.
- Thực hiện thay doanh nghiệp toàn bộ quy trình kê khai thuế tháng/quý, lập hồ sơ quyết toán thuế & hoàn thuế TNCN cho người lao động một cách nhanh chóng, bảo mật và chính xác tối đa.
- Đại diện doanh nghiệp làm việc và giải trình số liệu trực tiếp với cơ quan thuế khi có yêu cầu thanh tra, quyết toán định kỳ.
Đồng hành cùng BN Consulting, quý doanh nghiệp sẽ hoàn toàn yên tâm về tính tuân thủ pháp lý, tối ưu hóa chi phí vận hành bộ máy kế toán và tập trung tối đa cho những bước tiến lớn trên con đường phát triển kinh doanh.
Liên hệ BN Consulting
BN Consulting cung cấp dịch vụ kế toán, thuế và pháp lý doanh nghiệp phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh và nhà đầu tư tại Việt Nam.
Website: www.bnconsulting.org
Call: 0927 305 777
Zalo: 0927 305 777
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét